Dobór mocy soczewek kontaktowych: Kluczowe parametry i błędy

Wybór odpowiednich soczewek kontaktowych to znacznie więcej niż tylko przepisanie mocy z recepty okularowej. To kluczowa decyzja, która wpływa nie tylko na ostrość widzenia, ale przede wszystkim na komfort i zdrowie Twoich oczu. Wiele osób, rozważając przejście z okularów na soczewki, zakłada, że moc będzie taka sama. Niestety, to częsty błąd, który może prowadzić do wielu nieprzyjemnych konsekwencji. Jako Anna Mazurek, ekspert w dziedzinie optyki, chcę Cię przeprowadzić przez złożony, ale niezwykle ważny proces doboru soczewek, abyś mógł cieszyć się doskonałym widzeniem i pełnym bezpieczeństwem.

Recepta na okulary to za mało do soczewek? Sprawdź dlaczego

Zapewne zastanawiasz się, dlaczego nie możesz po prostu przenieść mocy z recepty na okulary na soczewki kontaktowe. Odpowiedź jest prosta i tkwi w fizyce optyki, a konkretnie w tak zwanej odległości wierzchołkowej. Okulary są odsunięte od oka o około 12-14 mm, natomiast soczewka kontaktowa leży bezpośrednio na rogówce, czyli odległość wierzchołkowa wynosi 0 mm. Ta z pozoru niewielka różnica ma ogromne znaczenie dla korekcji wady wzroku. Przy krótkowzroczności (minusowe dioptrie) moc soczewek będzie niższa (bliższa zeru) niż moc okularów, natomiast przy nadwzroczności (plusowe dioptrie) moc soczewek będzie wyższa. Im większa wada wzroku, tym większa różnica w mocy między okularami a soczewkami. Dlatego też, samodzielne przeliczanie mocy, nawet za pomocą internetowych kalkulatorów, jest obarczone dużym ryzykiem błędu i absolutnie nie zastąpi profesjonalnego badania.

• Ryzyka i skutki uboczne samodzielnego doboru:
  • Źle dobrana moc: Skutkuje nieostrym widzeniem, które może prowadzić do przewlekłych bólów głowy, szybkiego zmęczenia oczu, nadmiernego łzawienia lub uczucia suchości. Długotrwałe noszenie soczewek o niewłaściwej mocy może również pogłębiać wadę wzroku.
  • Źle dobrane dopasowanie (krzywizna, średnica): To problem, który często jest ignorowany, a ma poważne konsekwencje. Zbyt ciasna soczewka może uciskać rogówkę, blokując dopływ tlenu i składników odżywczych, co prowadzi do podrażnień, zaczerwienienia, a nawet niedotlenienia rogówki (hipoksji). Z kolei zbyt luźna soczewka będzie nadmiernie się przesuwać, powodując dyskomfort, niestabilne widzenie, a nawet wypadanie z oka. W obu przypadkach zwiększa się ryzyko poważnych powikłań, takich jak zapalenia rogówki, owrzodzenia, a w skrajnych przypadkach nawet trwała utrata wzroku.

Właśnie dlatego tak ważne jest, aby doborem soczewek zajmował się specjalista. Możesz udać się zarówno do okulisty, jak i optometrysty. Obaj specjaliści posiadają odpowiednie kwalifikacje i sprzęt do przeprowadzenia szczegółowego badania wzroku, oceny stanu zdrowia Twoich oczu oraz precyzyjnego doboru soczewek kontaktowych, uwzględniając wszystkie niezbędne parametry.

Kluczowe parametry soczewek kontaktowych co musisz wiedzieć?

Zrozumienie parametrów na opakowaniu soczewek jest kluczowe. Pierwszym i najbardziej oczywistym jest moc sferyczna (PWR lub SPH). To podstawowy parametr, wyrażony w dioptriach (D), który koryguje krótkowzroczność (znaki minus) lub nadwzroczność (znaki plus). Jest to wartość, która w pierwszej kolejności przychodzi na myśl, gdy mówimy o korekcji wzroku.

Kolejnym niezwykle ważnym parametrem jest krzywizna bazowa (BC Base Curve). Określa ona promień wewnętrznej powierzchni soczewki i musi być idealnie dopasowana do kształtu Twojej rogówki. Zazwyczaj wartości BC mieszczą się w zakresie od 8,3 do 9,0 mm. Niewłaściwa krzywizna bazowa, jak już wspomniałam, może prowadzić do ucisku lub nadmiernej ruchomości soczewki, co skutkuje dyskomfortem i potencjalnymi problemami zdrowotnymi.

Trzecim podstawowym parametrem jest średnica soczewki (DIA Diameter), mierzona w milimetrach. Prawidłowo dobrana średnica zapewnia, że soczewka odpowiednio pokrywa rogówkę, nie nachodząc zbyt mocno na twardówkę ani nie odsłaniając części rogówki. To również ma bezpośredni wpływ na komfort noszenia i stabilność soczewki na oku.

Oprócz tych trzech podstawowych parametrów, na opakowaniach soczewek, zwłaszcza tych bardziej specjalistycznych, możesz znaleźć również inne oznaczenia, takie jak CYL, AXIS oraz ADD. Te parametry są niezbędne dla osób z astygmatyzmem i prezbiopią i zostaną szczegółowo omówione w dalszej części artykułu.

Profesjonalny dobór soczewek w gabinecie krok po kroku

Proces profesjonalnego doboru soczewek w gabinecie specjalisty zaczyna się od szczegółowego wywiadu. Specjalista zapyta o Twój stan zdrowia, przebyte choroby oczu, alergie, przyjmowane leki, a także o Twój tryb życia i oczekiwania wobec soczewek. Czy pracujesz przy komputerze? Uprawiasz sporty? Jak często planujesz nosić soczewki? Te informacje są kluczowe do wyboru odpowiedniego typu soczewek i materiału.

1. Precyzyjne określenie wady wzroku: Specjalista przeprowadzi kompleksowe badanie refrakcji, aby dokładnie określić Twoją wadę wzroku. Użyje do tego specjalistycznych urządzeń, takich jak foropter czy autorefraktometr.
2. Ocena budowy przedniego odcinka oka: Za pomocą lampy szczelinowej specjalista dokładnie zbada powiekę, spojówkę, rogówkę, tęczówkę i soczewkę oka, aby upewnić się, że nie ma żadnych przeciwwskazań do noszenia soczewek.
3. Ocena jakości filmu łzowego: Badanie filmu łzowego jest niezwykle ważne, ponieważ suchość oka jest częstym problemem u użytkowników soczewek. Specjalista oceni ilość i jakość Twoich łez, co pomoże w doborze materiału soczewki.
4. Pomiar krzywizny rogówki: Za pomocą keratometru lub topografu rogówki zmierzy kształt Twojej rogówki, co jest niezbędne do prawidłowego doboru parametru BC (krzywizny bazowej) soczewki.

Po zebraniu wszystkich niezbędnych danych, specjalista dobierze soczewki próbne. To niezwykle ważny etap! Soczewki próbne są aplikowane na Twoje oczy, a specjalista ocenia ich dopasowanie, ruchomość na oku oraz ostrość widzenia. Będziesz miał okazję ocenić komfort noszenia i jakość widzenia w różnych odległościach. Często konieczne jest wypróbowanie kilku par soczewek, aby znaleźć te idealne.

Zanim opuścisz gabinet, specjalista nauczy Cię, jak prawidłowo zakładać i zdejmować soczewki, a także jak dbać o ich higienę i przechowywanie. To kluczowe dla uniknięcia infekcji i utrzymania zdrowia Twoich oczu. Pamiętaj, że higiena to podstawa bezpieczeństwa w przypadku soczewek kontaktowych.

Astygmatyzm i soczewki toryczne jak dobrać moc?

Jeśli masz astygmatyzm, czyli niezborność, Twoja rogówka ma nieregularny kształt, co powoduje, że światło skupia się w kilku punktach, zamiast w jednym. Do korekcji astygmatyzmu niezbędne są soczewki toryczne, które oprócz mocy sferycznej posiadają dwa dodatkowe parametry: Cylinder (CYL) i Oś (AXIS). Cylinder koryguje stopień niezborności, a Oś (wyrażona w stopniach od 0 do 180) określa jej orientację. Dobór soczewek torycznych jest znacznie bardziej skomplikowany niż soczewek sferycznych, ponieważ wymaga precyzyjnego ustawienia osi korekcji.

Kluczową kwestią w przypadku soczewek torycznych jest ich stabilność na oku. Soczewka musi utrzymywać swoją pozycję, aby oś korekcji była zawsze we właściwym miejscu. Producenci stosują różne technologie stabilizujące, aby zapobiec obracaniu się soczewki. Specjalista oceni, jak soczewka zachowuje się na Twoim oku, czy jest stabilna i czy zapewnia stałą, ostrą korekcję.

Zazwyczaj, jeśli Twój astygmatyzm przekracza 0,75 dioptrii, konieczne będzie zastosowanie soczewek torycznych. Samodzielne przeliczanie tych parametrów jest praktycznie niemożliwe i zawsze wymaga wizyty u specjalisty.

Soczewki multifokalne widzenie na każdą odległość

Wraz z wiekiem, zazwyczaj po 40. roku życia, pojawia się prezbiopia, czyli starczowzroczność. Jest to naturalny proces, w którym soczewka oka traci elastyczność, co utrudnia ostre widzenie z bliska. W takiej sytuacji tradycyjne soczewki jednoogniskowe przestają być wystarczające. Rozwiązaniem są soczewki multifokalne (progresywne), które posiadają różne strefy mocy do dali, bliży i odległości pośrednich umożliwiając płynne widzenie na każdą odległość.

W soczewkach multifokalnych pojawia się dodatkowy parametr: addycja (ADD). Jest to dodatkowa moc do bliży, która jest niezbędna do czytania i innych czynności wymagających widzenia z bliska. Addycja jest zazwyczaj wyrażana w wartościach LO (Low), MED (Medium) lub HI (High) lub w dioptriach (np. +1.00 D, +2.00 D).

Dobór soczewek progresywnych jest złożony i często wymaga również określenia oka dominującego. Specjalista pomoże Ci przyzwyczaić się do nowego sposobu widzenia i znajdzie soczewki, które zapewnią Ci komfort i ostrość na wszystkich odległościach.

Unikaj tych błędów przy doborze mocy soczewek

Chciałabym jeszcze raz podkreślić: nie próbuj samodzielnie przeliczać mocy okularów na soczewki kontaktowe za pomocą internetowych kalkulatorów. Są to jedynie szacunki, które nie uwzględniają indywidualnych cech Twoich oczu i nie zastąpią profesjonalnego badania u okulisty lub optometrysty. Ryzykujesz nie tylko dyskomfortem, ale i poważnymi problemami zdrowotnymi.

Podczas przymierzania soczewek próbnych, nie ignoruj żadnych objawów dyskomfortu. Nawet niewielkie pieczenie, uczucie ciała obcego, zaczerwienienie czy niestabilne widzenie powinny być natychmiast zgłoszone specjaliście. Twoje oczy powinny czuć się komfortowo i swobodnie w soczewkach. Jeśli tak nie jest, oznacza to, że soczewki nie są odpowiednio dobrane.

Pamiętaj również o regularnych badaniach kontrolnych. Nawet jeśli czujesz się dobrze, stan Twoich oczu i wada wzroku mogą się zmieniać. Noszenie soczewek o aktualnej mocy i prawidłowym dopasowaniu jest kluczowe dla utrzymania zdrowia i komfortu oczu na długie lata.